تقرير بحث السيد الخميني للاردبيلى
587
تقريرات فلسفه امام خمينى ( شرح منظومه ) ( فارسى )
زلزله زلزلهء زمين غالباً به خاطر حبس بخارها - اعم از اينكه بخار آب يا دخان و يا از هر دو مختلط باشد - واقع مىشود . اگر بخارها غليظ بوده به نحوى كه نتوانند از منافذ و مجارى زمين خارج شوند و يا زمين صاف و محكم بوده و مسامات و منافذ نداشته باشد و بخارها براى خروج از زمين جمع شوند زلزله به وقوع مىپيوندد . به ندرت نيز ممكن است علت وقوع زلزله سقوط سنگ بزرگى يا ريزش قسمتى از خاك كوه از بالاى درههاى عميقى كه در باطن و زير كوههاست باشد كه به دنبال آن هوايى كه از راه منافذ به داخل زمين نفوذ پيدا كرده است موج برداشته و زلزله محقق مىشود . چشمه از تكثيف بخارهاى لطيف حاصل مىشود ، بخارها در گوشهاى از زمين اجتماع نموده و اجزاء آن به يكديگر متصل مىشوند و در صورتى كه سردى به آنها برسد به قطرات تبديل شده و قطرات به يكديگر متصل گشته و با پيدا شدن منفذ ، چشمه جارى مىگردد و اگر مقدار آنها زياد باشد به گونهاى كه زمين گنجايش آنها را نداشته باشد باعث انشقاق ارض و انفجار عيون مىشود . اصل بئر و قنات نيز بخارهاى برودت پيدا كرده مىباشد و چون قدرت شكافتن زمين را ندارند در صورتى كه زمين را بشكافيم به آنها دست پيدا خواهيم كرد .